Antidepressiva afbouwen
Medisch beoordeeld door: Ruben de Groot, arts Laatst beoordeeld:
Antidepressiva worden onder andere gebruikt bij depressie, angst- en dwangklachten. Wanneer u zich langere tijd goed voelt, last heeft van bijwerkingen of om een andere reden wilt verminderen, kan de vraag ontstaan of u de medicatie kunt afbouwen.
Het besluit of u wilt afbouwen is iets anders dan de vraag hoe u dat het beste kunt doen. Voor het afbouwtempo bestaat geen universeel schema dat bij iedereen past.
Kan antidepressiva afbouwen eenvoudig gaan?
Ja. Veel mensen kunnen antidepressiva afbouwen zonder ernstige onttrekkingsklachten. Bij mensen zonder duidelijke risicofactoren kan afbouwen vaak met de gebruikelijke geregistreerde sterktes.
Tegelijkertijd krijgt een deel van de mensen wel klachten tijdens of na een dosisverlaging. De kans en ernst verschillen per persoon en per geneesmiddel. Daarom is het verstandig om niet abrupt te stoppen en het verloop na dosisverlagingen te volgen.
Gewoon of langzamer afbouwen
Een eenvoudig afbouwtraject kan uit enkele relatief grote stappen bestaan. Als iemand deze stappen goed verdraagt, is er geen reden om het schema kunstmatig te vertragen.
Een langzamer schema kan passender zijn wanneer u bijvoorbeeld: - eerder onttrekkingsklachten kreeg bij een gemiste dosis of stoppoging; - duidelijke klachten krijgt na een dosisverlaging; - een middel gebruikt waarbij onttrekkingsklachten relatief vaak voorkomen; - bij lage doseringen vastloopt; - veel onzekerheid ervaart rond het afbouwen.
Waarom niet abrupt stoppen?
Een plotselinge daling van de hoeveelheid antidepressivum in het lichaam kan onttrekkingsklachten geven. Mogelijke klachten zijn onder andere duizeligheid, misselijkheid, slaapproblemen, onrust, prikkelbaarheid, somberheid, angst en vreemde lichamelijke sensaties.
Niet iedereen krijgt deze klachten en de ernst varieert sterk.
Lees meer bij onttrekkingsklachten bij antidepressiva.
De laatste stappen kunnen anders voelen
Bij een lage dosis kan een verlaging van enkele milligrammen relatief groter zijn dan dezelfde verlaging bij een hoge dosis. Daarom kunnen de laatste stappen bij sommige patiënten kleiner worden gemaakt.
Dit principe wordt vaak hyperbolisch afbouwen genoemd.
Onttrekking of terugkeer van klachten?
Dat onderscheid is soms eenvoudig, maar niet altijd. Het moment van ontstaan, het soort klachten, eerdere ervaringen en het beloop na een dosisverlaging geven aanwijzingen.
Onttrekkingsklachten ontstaan vaak relatief kort na een dosisverlaging. Terugkeer van depressieve of angstklachten kan een ander tijdsverloop hebben, maar er bestaat overlap. Daarom is het belangrijk om niet iedere klacht automatisch aan één oorzaak toe te schrijven.
Praktische mogelijkheden voor kleinere stappen
Afhankelijk van het geneesmiddel kunnen kleinere stappen worden gemaakt met: - lagere tabletsterktes; - deelbare tabletten; - vloeibare formuleringen; - door de apotheek bereide doseringen.
Welke optie geschikt is, verschilt per medicijn.
Medische begeleiding
Een afbouwplan is een uitgangspunt, geen verplicht spoor. Als het goed gaat, kan de volgende stap worden gezet. Bij duidelijke klachten kan het verstandig zijn langer op dezelfde dosis te blijven of de volgende stap kleiner te maken.
Een arts beoordeelt daarbij ook of er redenen zijn om het afbouwen tijdelijk uit te stellen of aanvullende behandeling te organiseren.
Meerdere psychofarmaca tegelijk
Sommige patiënten gebruiken naast een antidepressivum ook stimulantia of andere psychofarmaca. Wanneer meerdere middelen tegelijkertijd worden aangepast, wordt het moeilijker om effecten, bijwerkingen en onttrekkingsklachten van elkaar te onderscheiden. Daarom is het meestal overzichtelijker om medicatiewijzigingen afzonderlijk en planmatig uit te voeren, tenzij er een medische reden is om hiervan af te wijken.
Gerelateerde pagina's
Bronnen
- Richtlijnendatabase — Afbouwen van onderhoudsbehandeling met antidepressiva 2024
- Thuisarts — Ik wil stoppen met mijn medicijnen tegen depressie
- NICE NG222 — Depression in adults: treatment and management